The Act of Killing: Are you still watching series

The Act of Killing (2012), geregisseerd door Joshua Oppenheimer, onderzoekt de massamoorden die tussen 1965 en 1966 in Indonesië plaatsvonden. In die periode voerden het leger en paramilitaire groepen een gewelddadige campagne tegen vermeende communisten en linkse aanhangers. Centraal in de documentaire staan enkele van de mannen die verantwoordelijk waren voor deze moorden. Zij zijn nooit ter verantwoording geroepen en leven nog steeds met een gevoel van trots op hun verleden. Veel van deze mannen waren afkomstig uit de illegale filmhandel, waarin ze kaartjes verkochten voor Amerikaanse films met acteurs als James Dean en John Wayne. Gefascineerd door de gangsters en bandieten die ze op het scherm zagen, ontwikkelden ze hun eigen ideeën over macht, mannelijkheid en geweld. Oppenheimer onderzoekt dit verband door deze mannen uit te nodigen hun misdaden na te spelen in de filmgenres die ze bewonderen.

Hun herinneringen worden uitgebreide ensceneringen waarin gruwelijke gewelddaden worden omgevormd tot scènes vol amusement en spektakel. Wat gebeurt er wanneer degenen die verantwoordelijk zijn voor massamoord de kans krijgen om hun eigen verhaal te regisseren? Aan de hand van deze reconstructies laat de film zien hoe cinema een middel kan worden om de werkelijkheid van geweld te verhullen. Naarmate de scènes zich ontvouwen, vervaagt de grens tussen acteren en herinneren, waardoor tegenstrijdigheden aan het licht komen die de daders zelf mogelijk niet volledig erkennen.

In The Act of Killing krijgt het kijken op een andere manier een ongemakkelijk karakter. We worden niet alleen geconfronteerd met de manier waarop de daders hun eigen misdaden verbeelden, maar ook met onze eigen positie als toeschouwers. Wat betekent het om naar geweld te kijken wanneer het voor ons vermaak wordt opgevoerd? En wanneer de daders hun misdaden zelf tot een spektakel maken, welke positie nemen wij dan als kijkers in? Zijn we getuige van een poging om het verleden onder ogen te zien, of worden we zelf onderdeel van het spektakel waardoor geweld wordt genormaliseerd?